Memarlar haqda
Hər memara layihələndirdiyi binanın qarşısında heykəl ucaldılması nəsib olmur. Bəs bu şöhrətin və yaradıcılığın arxasında necə bir həyat dayanırdı? Azərbaycanın ilk diplomlu memarı Zivər bəy Əhmədbəyovun həyatına nəzər salanda, şəhərə öz imzasını qoymuş bir memarla yanaşı, taleyi yarımçıq qalmış…
Universitet illərim haqqında düşünəndə ilk xatirimə gələn layihələr, qiymətlər və ya imtahanlar olmur. İnsanlar olur. O insanların içində isə yaddaşımda ən çox iz buraxanlar müəllimlərimdir. Mənə dərs deyən çox müəllim olub. Elələri olub ki, təhsilə və öyrənməyə həvəsimi azaldıb, elələri də olub…
Həyatda qarşıma həm yaxşı, həm də pis insanlar çox çıxıb. Amma son bir ildə əməyimdən sui-istifadə edib onu öz adına çıxaran insanlarla həddindən artıq çox qarşılaşıram. Görünür, yaşadıqlarım hələ də mənə kifayət qədər dərs olmayıb. Çünki eyni vəziyyətin içində təkrar-təkrar özümü tapıram. Bəlkə də…
Bu yaxınlarda yaradıcılığını böyük maraqla izlədiyim memarlardan olan Abdul Hüseynovla söhbətimiz zamanı o, mənə tələbəlik illərimdən unutduğum bir məqamı xatırlatdı. Universitetdə oxuduğumuz illərdə müəllimlərimiz bizə tez-tez memarlıq jurnallarına abunə olmağı və oradakı layihələri diqqətlə…
Yaxşıyla pis, xeyirlə şər, sevgi və nifrət haqqında çox düşünürəm. Amma bu düşüncələr məni heç vaxt bir nəticəyə gətirib çıxarmır. Çünki həyatım boyunca bütün varlığı ilə tamamilə pis və ya tamamilə yaxşı olan bir insanla qarşılaşmamışam. Bəli, mənə qarşı səbəbsiz yerə çox yaxşı davrananlar da…
“İşıq-kölgə” ifadəsini eşidəndə ilk ağlıma gələn insan ilk memarlıq müəllimim Kazım Ağabəyov olur. İşıq-kölgə anlayışının memarlıqda nə qədər vacib olduğunu ilk dəfə ondan öyrənmişdim. Hətta universitetin birinci semestrində “Memarlıq kompozisiyasının əsasları” fənnində üzərində ən çox dayandığımız…
Problem ondadır ki, mən çox hissiyyatlıyam, yoxsa başqaları çox hissiyyatsızdır? Düşünürəm ki, empatiya insana verilə biləcək ən böyük əzablardan biridir. Amma həmçinin bu xüsusiyyət insanın ətrafındakı detalları daha dərindən görməsinə səbəb olur. Memar kimliyimlə deyə bilərəm ki fərqli memarlıq…
Mənim ən sevdiyim yazıçılardan biri Corc Oruelldir. Onun düşüncə gücü qarşısında heyran qalmamaq mümkün deyil. Təsəvvür edin bir insan roman yazır və o romanda yarım əsr sonranı təsvir edir. Biz hansımız beş il sonranı onun qədər dəqiq təsəvvür edə bilirik? Sərhədsiz təxəyyül gücünə malik insan…
Rəfiqəmlə söhbət edərkən mənə belə bir sual verdi: “niyə bizim də Memar Sinan kimi tanınmış memarımız yoxdur?” Mən təəccüblə “niyə yoxdur, Memar Əcəmi var axı” dedim. “Hə, düzdür, onu unutmuşdum”, – dedi. Daha sonra XIX–XX əsrin tanınmış memarlarını sadalamağa başladım: Zivər bəy Əhmədbəyov, Sadıx…
Bəzən düşünürəm ki, yazı ilə insanın şəxsiyyəti arasındakı əlaqə, şəhərlərin binaları ilə insanların həyatları arasındakı əlaqəyə bənzəyir: görünən hissə sadədir, amma altında fikir, məna və tarix yatır. Elə memarlıq da eyni şəkildədir: ilk baxışda sadəcə daş və poladdan ibarət strukturlar kimi…
